Episode Transcript
[00:00:09] Speaker A: Podpourri.
[00:00:10] Speaker B: Ιστορίες που ακούγονται στο L Culture. Γεια σου, Κώστα.
[00:00:14] Speaker A: Γεια σου, Άκη.
[00:00:15] Speaker B: Χαθήκαμε.
[00:00:16] Speaker A: Καιρό είχαμε να πούμε.
[00:00:17] Speaker B: Αλήθεια, αλήθεια.
[00:00:18] Speaker A: Είμαστε πάλι εδώ όμως.
[00:00:19] Speaker B: Είμαστε πάλι εδώ.
Sorry γιατί εγώ κάπως ευθύνομαι για αυτό το κατηθερμένο ραντεβού, εγώ κάπως χάθηκα.
[00:00:26] Speaker A: Παίρνω πάση από αυτό που λες και απολογίσεις, λες και μας σε δίκη, γιατί θα μιλήσουμε για Φελίνη σήμερα και το 8.30 και κάπου διάβασα ένα από αυτά που μου άρεσαν ότι κάπου ο Φελίνη περιέγραφε τις ταινίες του σαν μία δίκη στην οποία όμως δεν είχε το ρόλο του δικαστή αλλά το ρόλο του συνανόχου ας πούμε. Εννοείται.
[00:00:49] Speaker B: Και στο 8,5 υπάρχει πάρα πολύ αυτό. Γιατί θέλει ο Ακομήρης να κάνει μια ταινία, πρέπει να λογοδοτήσει στους παραγωγούς, πρέπει να λογοδοτήσει στον Πάπα, στον Θεό, πρέπει να λογοδοτήσει στους συντελεστές
[00:01:01] Speaker A: ταινίας. Στους συντελεστές. Πες μου κάτι, δώσ' μου, μου αφήνεις ξεκρέμα στο πες μου τι να
[00:01:06] Speaker B: κάνω. Στους κατοικούς που λένε ταινία δεν είναι καλή, ιδέα δεν είναι καλή, στις γυναίκες του. Είναι αβέρδεμα.
Αυτό που με τρελαίνει και πάντα το έχω στο μυαλό μου ως κάτι στο οποίο επιστρέφω όταν μπλοκάρει η εμπνευσή μου ας πούμε, είναι ότι ο Φελλήνη έκανε το 8,5 γιατί βρισκόταν ο ίδιος σε ένα writer's block Επρόκειτο να κάνει μια μεγάλη παραγωγή, του είχαν δοθεί πάρα πολλά λεφτά, υπήρχε μέσα και μια ιδέα για κάτι από Science Fiction και δεν ήξερε τι να γράψει, δεν ήξερε πως να τελειώσει ούτε καν πως να αρχίσει το σενάριο και έτσι έκανε μια ταινία για την απουσία εμπνευσης που είναι μια από τις πιο εμπνευσμένες ταινίες που έχουν γίνει Ποτέ στον κινηματογράφο και σύμφωνα με πολλούς σκηνοθέτες είναι και η πιο ακριβής ταινία για το τι σημαίνει να είσαι filmmaker, τι σημαίνει
[00:02:03] Speaker A: να είσαι σκηνοθέτης. Και όπως διάβασα Πρέπει να έγινε και ακριβώς έτσι, δηλαδή, ότι κλείσανε το στούντιο, φέρανε τους βασικούς πρωταγωνιστές του Διευθυντή Φωτογραφίας, και κάποια στιγμή ήταν έτοιμος να πει, παιδιά, sorry, δεν την έχω την ταινία, δεν ξέρω, την ξέχασα την ταινία μου, και κάπου λέει, ήταν, είχα μαζευτεί όλοι εκεί πέρα και με περιμένανε, και κάπου ντράπηκα, ας πούμε, και κατάλαβα ότι δεν υπάρχει διαφυγή από, έχω μπλέξει εδώ πέρα, και τότε, ανησυχεί όλα αυτά, του ήρθε η
[00:02:35] Speaker B: Ξεκινάει με μία από τις πιο διάσημες εισαγωγικές σκηνές στην ιστορία του σινεμά. Πραγματικά,
[00:02:41] Speaker A: πραγματικά όμως. Πρέπει να μιλήσεις
[00:02:42] Speaker B: εσύ για αυτό, γιατί εσύ είσαι και οδηγός. Εγώ μόνο από τη μεριά του συνεμπιβάτη ξέρω τι σημαίνει να στέκεσαι σε ένα ποτηλιάρισμα, καταλαβαίνως. Ξεκινάει
[00:02:51] Speaker A: λοιπόν με μία σκηνή, η οποία είναι ένα αδιανόητο ποτηλιάρισμα, το οποίο όπως είναι και κάπως σε τούνελ, σε... Ξέρω εμένα μόνο που με φέρνει στο μυαλό, στην κηφ Αλλά είναι πραγματικά μια σκηνή την οποία, και μιλάμε για 60 χρόνια πριν, έτσι. Δηλαδή, είναι μια σκηνή την οποία φαντάζομαι πως οδηγεί στην Αθήνα και σε άλλες μεγάλες πόλεις. Την έχει ζήσει πάρα πολλές φορές.
Και είναι ένα συναίσθημα το οποίο πραγματικά σε πιάνει απόλυτης απελπισίας και απόλυτης αδυναμίας.
Γιατί δεν είναι ότι μπορείς να σηκώσεις και να φύγεις, να τον πάρεις αυτόν και να φύγεις. Να πετάξεις κιόλας. Είσαι εγκλωβισμένος. Ναι, είσαι τελείως εγκλωβ Και εκεί, ας πούμε, είναι αυτό το πράγμα του συνομάτου μαγικού που υπάρχει διαφυγή, ενώ ασφιχτιά και πνίγεται και ετοιμάζεται να πεθάνει ξέρω εγώ στο αυτοκίνητο, να χτυπάει τα πόδια του ατμή, εξαφνικά του βλέπουμε να φεύγει, να πετάει, να εωρείται.
Και εντάξει, αφού δεν μπορεί να γίνει στην κανονική ζωή, τουλάχιστον έχει γίνει εκεί πέρα και μπορούμε να του βλέπουμε κάθε τόσο και να... Να πετάμε κι
[00:03:58] Speaker B: εμείς μέχρι που κάποιος θα μας τραβήξει από το σκηνή. Ναι, ναι.
Μέχρι που κάποιος τον τραβάει από ένα σκηνικό
[00:04:02] Speaker A: μέτρο στο πόδι του... Έχει ένα καταπληκτικό πλάνο που είναι η πόδα του και...
[00:04:04] Speaker B: Το οποίο, ρε εσύ, τώρα... Πώς το έκανε,
[00:04:05] Speaker A: πώς το έκανε, ναι. Αυτό, πώς στον
[00:04:07] Speaker B: διάολο γύρισε αυτό το πλάνο με το πόδι. Δηλαδή τώρα, ok, κάθε φορά που βλέπω κάτι εντυπωσιακό σε μια ταινία, αν έχεις, ρε εσύ, ας πούμε τον Σπίλμπεργκ, που ήταν την τελευταία του ταινία και βλέπεις ότι συμβαίνουν στανίθια μπροστά στην κάμερα τα περισσότερα π Τις περισσότερες φορές όταν πάω σινεμά και βλέπω ένα εντυπωσιακό πλάνο το μόνο που βλέπω είναι μια ομάδα από νέρντουλες μπροστά από πληκτρολόγια και οθόνες. Δηλαδή δεν βλέπω τη μαστοριά του εφέ. Τώρα εδώ καθόμαστε και μιλάμε 60 χρόνια μετά πως έκανε ένα πλάνο ο Φελίνι στην εισαγωγή του 8,5.
Αυτό είναι κάτι που διωγγώνει το μύθο μιας ταινίας με έναν τρόπο που δεν μπορεί να διωγγωθεί σήμερα.
[00:04:54] Speaker A: Έχει και μια σκηνή με έναν, ας τον πούμε, μάγο ταχυτακτυλουργό, δε ξέρω τι, ο οποίος έχει την εξής ικανότητα να διαβάζει το μυαλό των ανθρώπων και να μεταβάζει τη σκέψη μιας γυναίκας απέναντι, η οποία λέει «τι σκέφτεσαι εσύ» και το οποίο δεν είναι κομπίνα γιατί όντως οι άνθρωποι συνειδητοποιούν ότι θα έρθει ανέ. Και το ρωτάει λοιπόν ο πρωταγωνιστής, ο Μαστρογιάννη, πώς το κάνεις το λέει αυτό.
και απαντάει και αυτός ότι πρακτικά δεν ξέρει, λέει είναι με μισό τρικ, μισό αλήθεια. Εντάξει, το οποίο είναι ίσως και ο τρόπος που κάνει το σινομάιο ο Φελλήνη. Υπάρχουν
[00:05:36] Speaker B: για μένα δύο συμβολισμοί που αναπαριστούν το τι σημαίνει να κάνεις κινηματογράφο. Ένας είναι αυτός που είπες, είναι αυτή η σκηνή και ο άλλος είναι ο τρόπος που ο Μαστρογιάννη μοιάζει να μισοπερπατάει και να μισοχορεύει.
Πολλές φορές.
Νοιάζεται δηλαδή να κάνει πυρουέτες γύρω από τα προβλήματα και γύρω από τα εμπόδια. Μόνο κάνοντας πυρουέτες προχωράει τελικά.
Νομίζω αυτά τα δύο χαρακτηριστικά είναι πολύ ενδεικτικά για τον τρόπο που έκανε ωφελήνη η σινεμά και ίσως και άλλοι.
σκηνοθέτες που έχουν εμπνευστεί από τον Φελλήν. Είμαι σίγουρος δηλαδή ότι και ο Terry Gilliam έκανε έτσι σινεμά, είμαι σίγουρος ότι και ο David Lynch έκανε έτσι σινεμά. Ο Lynch έχει το 8,5 στο Top 5 των αγαπημένων ταινιών όλων των εποχών.
Οπότε, ναι, είναι μια ταινία για το film making, είναι μια ταινία για το άγχος του καλλιτέχνη, αλλά επίσης είναι και μια ταινία που μιλάει σε ένα κοινό που βλέπει τις ταινίες σαν ποιητής. Για να χαθεί μέσα σε αυτές και να ανακαλύψει κάτι από τον ίδιο, και δεν τις βλέπει για να πει «εδώ ο σκηνοθέτης έκανε λάθος» ή «εδώ αυτό ίσως είναι λίγο προβληματικό». Καταλαβαίνεις. Έχει σημασία για μένα να μπαίνουμε στις ταινίες σαν ποιητές και όχι σαν ρεπόρτερς, σκανδαλοθηρικών εντύπων ή οτιδήποτε. Πολύ ωραίο, ναι. και δυστυχώς
[00:07:14] Speaker A: αυτό το ρόλο που λες τον επιφυλάσεις εντάξει με ένα διανομενίστικο ας πούμε ύφος στο κριτικό κινηματογράφο το οποίο τον έχει εντάξει αρθροτεχνικά ας πούμε στην πλοκή τον βάζει διαρκώς ας πούμε ένα τακτά χρονικά διαστήματα ένα επισημένει προβλήματα στην ταινία που κάνει ότι δεν έχει στέριο φιλοσοφικό υπόβαθρο, ότι ποιο είναι το διακύβευμα εδώ πέρα, ότι είναι μια σειρά από αναμνήσεις που είναι λίγο δωρεάν και λίγο που δεν μας πάνε πουθενά, και το κάνει τόσο πιστικά που είναι... δηλαδή ξεχνάς προς τη στιγμή ότι τα έχει γράψει ο ίδιος ο Φελίνης αυτά. Ναι, ναι, ναι. Δηλαδή είναι ένα είδος εσωτερικούς διάλογος. Τώρα δεν ξέρω, πιθανώς κάποια να είναι και αποσπάσματα από κριτικών κακών που είχε, δηλαδή, πιθανώς. Αλλά ακόμα και έτσι όμως είναι ένας δ τελικά προφανώς και δικαιώντας τον, δεν θέλω να πω δεν αμφιβάλει τελικά στο τι κάνει, αλλά υπάρχει το στάδιο της προηγούμενης αμφιβολίας, ότι μήπως αυτό που κάνω δεν είναι... Σωστό. Ότι δεν είναι ρε παιδί μου όσο συγκροτημένο θα έπρεπε ή όσο έχουν αδίκαιο. Και βέβαια εκείνη η αμφιβολία που όντως το κατατρέχει και το δηλώνει, ας πούμε, είναι το να κάνει κάτι αυθεντικό, το να μιλεί στην έννοια όσο πιο ειλικρινής γίνεται και να πει την αλήθεια του όσο... Θα μου πεις Αλλά άλλο να το λες σαν αρνητό και άλλο να το φαίνεται και στην πράξη ας πούμε.
Γιατί πέραν των όσων καταπληκτικών ας πούμε κινηματογραφικά και ποιετικά κάνει, εντάξει υπάρχει και μεγάλος βαθμός αυτοέκθεσης, πώς να το πω, με τα αγκουμένικά του.
Και στο πως βλέπει τις γυναίκες, εκεί δεν κρυβέται. Ναι, αυτό.
δηλαδή έχει
[00:08:59] Speaker B: αυτή τη σκηνή της φαντασίωσης με το μαστίγιο και τις γυναίκες και την Barbara Steele να παίρνει αυτή την έκφραση φοβερή και ξέρεις ότι είναι φαντασίωση ξέρεις ότι αυτό το πράγμα είναι παράξενο κοκτέιλ καλλιτεχνικών αναφορών είναι Ιταλός νοιάζει να αφουγκράζεται όλη την ιστορία της Ιταλίας πολιτιστικά και αισθητικά με έναν τρόπο από την αρχή ακόμα αυτό το πλάνο το φοβερό στη σκηνή που λέγαμε στην αρχή στο τούνελ που είχε ένα πλάνο με ένα λεωφορείο και είναι κάτι χέρια δεν είναι πρόσωπα μόνο είναι χέρια που έχουν μια εικεσία, κάτι, ή μια παραίτηση από το Θεό. Υπάρχει όμως η έννοια του Θεού σε
[00:09:45] Speaker A: αυτά τα χέρια μέσα. Και ακόμα στο πίξουμε τα αυτοκίνητα, έχει και έναν που χαμουρεύει μια άλλη. Δηλαδή, μην ξεχαστούμε ας πούμε από την αρχή. Είναι αυτό λοιπόν,
[00:09:56] Speaker B: είναι η ίδια η μετάβαση του Φελλήνη, ο οποίος έχει ξεκινήσει από ένα σινεμά που ριζώνει πιο πολύ στο ρεαλισμό και σιγά σιγά τον αποχαιρετά μέχρι που κάνει τον Τόλτσε Βίτα και ξαφνικά βρίσκει εκεί.
τον καινούργιο του εαυτό.
Έχει την προσωπική του ζωή μέσα.
Τη σχέση του με τις γυναίκες και με τη σύζυγό του. Έχει τη σχέση του με τους παρογογούς μέσα. Έχει τη δικιά του σχέση με το μέσο που ο Φελίνι το έλεγε για χρόνια. Πως ένιωθε πολύ μικρός απέναντι στον κινηματογράφο. Πως ο κινηματογράφος ήταν πολύ μεγαλύτερος από τον ίδιο και πως ο ίδιος τον εξερευνούσε κάθε φορά όσο μπορούσε. Είναι λοιπόν όλα αυτά. Έχει μέσα την ακύρωση του δημιουργού. Είναι όλα αυτά.
Και είναι τόσο ψυχαγωγικό, είναι τόσο entertaining και είναι τόσο απολαυστικό. Το βλέπεις και το ακολουθείς και σε τρέχει η ταινία και γιατί αυτός είναι ο Φελίνι αλλά και γιατί ο άλλος είναι ο Μαρτσέλο Μαστρογιάννη. Καλά την έλεγαν
[00:10:55] Speaker A: τώρα, εντάξει.
[00:10:56] Speaker B: Τι γίνεται με αυτό το τύπο. Λίγο να μιλήσουμε λίγο για αυτό το ένιγμα. Γιατί ο Μαστρογιάννη είναι ένα ένιγμα. Είναι ένας άνθρωπος ο οποίος Δεν ισχυρίστηκε ποτέ πως οι υποκριτικοί είναι δύσκολοι για αυτόν.
Δεν φαίνεται δύσκολο, ναι. Δεν είπε ποτέ στη ζωή του, χάθηκα σε αυτό το χαρακτήρα. Έμεινα σε αυτό το χαρακτήρα για έξι μήνες μετά. Ίσως
[00:11:14] Speaker A: όλοι οι χαρακτήρες γεννότησαν με Στρωγιάννη,
[00:11:15] Speaker B: δηλαδή, ναι. Ναι, δεν ήταν ειδοποίησης μεθόδου. Πραγματικά, του έλεγες να παίξει, πήγαινε στο σετ, έπαιζε και έφευγε. Διάβαζα
[00:11:22] Speaker A: και πιστεύω ότι δεν είναι ισχύων με όλα αυτ Και εν πάση περιπτώσει του προτείνει στον Μαστρογιάννη και του λέει, εντάξει, του λέει, θες να μου δείξεις το σενάριο, να μου δείξεις το σενάριο να δω.
Και του δείχνει, να σου το δείξω του λέει, και του δείχνει μια ζωγραφιά, που είναι ένας άντρας με ένα τεράστιο φαλό, κολυμπάει, στη κάπου, και είναι δίπλα στο φαλό το τεράστιο Γοργόνες. Και λέει, αλλάξα τρία χρώματα λέει ο
[00:11:56] Speaker B: Μαστρογιάννης και είπε, που υπογράφω.
Καταπληκτικό, εμάς.
Γιατί μας αμασχολεί τόσο το 8,5?
Είμαστε κι εμείς άνθρωποι που βλέπουμε την ζωή σαν καλλιτέχνες εισαγωγικά.
Για μένα εκεί είναι μεγάλο θέμα.
Λοιπόν,
[00:12:17] Speaker A: οκ. Με το κίνδυνο γινόμαστε πολύ αυτό αναφορική, να μην ενδιαφέρει κανένα. Ας μην ενδιαφέρει κανένα. Εγώ τώρα, αν όχι έφηβος που ήμουν φοιτητής, κάπου είχα διαβάσει μια φράση του Φελίνη, φράση τώρα, όχι ταινία από αυτό.
Και κάπου αυτό που λένε με σημάδεψε ρε παιδί μου. Τι? Ότι παρατηρούσε κάθε μέρα τον κόσμο με έκπληξη και θαυμασμό και απορία, σαν να τον λέω πρώτη φορά.
Και ας έβλεπε την ίδια πόλη, τις ίδιες γειτονιές, τους ίδιους ανθρώπους, ότι τους παρατηρούσε με αυτό το βλέμμα.
Και εντάξει αυτό μου καρφώθηκε κάπου στο μυαλό ότι είναι λίγο κλειδί για το πώς μπορούμε Να ζούμε. Να ζούμε. Εντάξει δεν λέω ότι ζω έτσι, αλλά βάση πτώση είναι κάτι που δεν ξέχασα ποτέ ας πούμε. Οπότε ναι μας αφορά, αυτό το βλέμμα σίγουρα μας αφορά. Δεν γίνεται να
[00:13:04] Speaker B: μας αφορά. Ο Φελίνη έκανε το όνομά του χαρακτηρισμό του. Δηλαδή λέγαμε Φελινικό Σινεμά. Λιντσικό Σινεμά.
Οκ το Λιντσικό Σινεμά ξέρουμε τι το διέπει. Το Φελινικό Σινεμά, σε ρωτάω κυρία μου.
[00:13:18] Speaker A: Λοιπόν τι το διέπει.
Έλεγες πριν για τους νερντουλες και τα εφέ και Πάντα μου έδινα την εντύπωση, για να σου πω ειδικά το 8,5, ότι πρέπει να είναι, που δεν είναι φυσικά, η πιο ακριβή ταινία που χρήστηκε ποτέ.
Δηλαδή σου πέφτει ως αγωνί από όλο αυτό το πλούτο, που τελικά μπορεί να είναι πλούτος...
Κουστουμιών, σκηνικών.
Ιδεών. Αυτό, ναι. Υπάρχει λοιπόν όλος αυτός ο πλούτος και επίσης βλέποντας ταινία σκεφτόμουν, οκ, το ένα κομμάτι του μεγαλείου είναι να συλλάβεις κάπως τη σκηνή αυτή, να έχεις αυτά τα σκηνικά και έξω εγώ 50 ανθρώπους. Ωραία τους έχεις.
Και πάλι το πως τη κινηματογραφία αυτούς τους 50 ανθρώπους, η κάμερα δηλαδή, με τι, πως κουνιέται, είναι απίστευτο πως τους κημετογραφεί, ξαφνικά τους εμφανίζει από εδώ, από εκεί.
Αυτό, μένω χωρίς να ξέρω τι
[00:14:12] Speaker B: να μου πω. Η κάμερα στο Φελλήνη και ειδικά στο 8,5 είναι ένας ακόμα χαρακτήρας. Δηλαδή είναι ένας πρωταγωνιστής και μπορείς ακόμα και να διαισθανθείς μια κάποιο είδους άτυπη χορογραφία στον τρόπο που η κάμερα κινείται μέσα στον χώρο.
Αλλά πιστεύω πως όλα αυτά ενώ είναι πολύ σημαντικά περνάνε σε δεύτερη μοίρα μπροστά σε αυτό που πραγματικά μας γοητεύει και μας συγκινεί και μας ενώνει με αυτή την ταινία και Αυτό έχει να κάνει με το Μαστρογιάννη, με το ρόλο που ενσαρκώνει, με τη χάρη με την οποία τον ενσαρκώνει. Ωραία λέξη αυτή, ναι. Έχει να κάνει με το ότι όλοι μας θα θέλαμε να είμασταν υπέροχοι, αγαπητοί, εμπνευσμένοι, καλλιτέχνες, λίγο λίγο εκτός κανονικότητας. Έχει να κάνει με το ότι όλοι θα θέλαμε να αγαπηθούμε έτσι και αυτό δεν είναι ακριβώς δικιά μου κουβέντα.
Δανείζομαι, κλέβω κάτι κουβέντες του Τζον Κασαβέτη από μια συνέντευξή του για το Opening Night.
που μιλούσε γιατί να θέλει κάποιος αντί του opening night και λέει γιατί όλοι θέλουμε να αγαπηθούμε όλοι θέλουμε να είμαστε υπέροχοι we all want to be fabulous we all want to be wonderful και αυτή την ανάγκη μας νομίζω αγκαλιάζει ο Φελίνι με έναν τρόπο γιατί νομίζω ότι την κατανοεί νομίζω ότι ούτε ο ίδιος αισθάνεται υπέροχος και μεγάλος καλλιτέχνης δεν πιστεύω ότι ο Φελίνι νιώθει ότι ο ίδιος είναι μεγάλος καλλιτέχνης. Καθόλου. Νιώθει ότι θα ήθελε πολύ να νιώσει έτσι. Οπότε κάνει ταινίες γι' αυτό.
Τουλάχιστον μέχρι και τα 70's που από τα mid 70's και μετά αποκτά το δικό του έλεγχο πάνω στο μέσο και το ξεπερνάει αυτό ας πούμε και κάνει πλέον
[00:16:13] Speaker A: μια άλλη πορεία.
Ενώ λοιπόν είναι ένας ήρωας, ο Μαστρογιάννης, ο οποίος είναι όπως είπες, αν όχι τον αγαπάνε, πάντως τον θαυμάζουν να τον κοιτάνε όλοι αφιψηλοί, κρέμονται από τα χείλη του.
Ο ίδιος προσπαθώντας να καταλάβει τι του συμβαίνει ας πούμε, βάζει ωφελήνη την Κλαιώτα Καρτινάλη να του λέει ότι στην πράξη ότι έχεις πρόβλημα να αγαπήσεις, ας πούμε.
Ότι γι' αυτό και δυσκολεύεσαι να συνδεθείς, ας πούμε, έχεις πρόβλημα να αγαπήσεις.
Το οποίο όπως έβαλε το κριτικό να βάζει διάφορες σκέψεις, έτσι βάζει και την Κλαιώτα Καρτινάλη να του κάνει εσωτερικό διάλογο, ας πούμε.
Παρ' όλα αυτά νομίζω ότι η ταινία καταλήγει σε κάποια είδους συμφιλήωση με το αυτό, είμαι και δεν μπορώ να αλλάξω και όχι take me or leave me, ότι εν πάση περιπτώσει κάπως εγώ με αποδέχομαι. Και άμα δεν
[00:17:09] Speaker B: αγκαλιάσω τον εαυτό μου δεν μπορώ να προχωρήσω. Ναι. Είμαι αποχρεωμένος να αγκαλιάσω τον εαυτό μου για να προχωρήσω.
[00:17:14] Speaker A: Ναι.
Ότι κάπως να αποδεχθώ καθαρά στον εαυτό του ρε παιδί μου είναι και ένα γενικότερο κλειδί για τη ζωή.
Γιατί η ταινία εκτός από συγκλονιστικό ξεκίνημα έχει και, δεν ξέρω, ίσως το καλύτερο τέλος. Δηλαδή, αυτό το τέλος δεν υπάρχει.
Λέει ότι η ζωή είναι μια γιορτή, ας τη ζήσουμε, ας τη γιορτάσουμε.
Και έχει αυτόν τον καταπληκτικό τέλος με το χορό και τη μουσική του νεορώτα και όλα αυτά. Διαβάζω κάποια νότα και ξαφνιάζεσαι ρε παιδί, μου λες είναι δυνατόν. Το αρχικό φινάλι ήταν άλλο, ήταν πιο, πολύ πιο... Σκοτεινό. Σκοτεινό ή αμφίσιμο. Βασιπτός. Ήταν στο τρένο με τη γυναίκα του και περνούσαν μπροστά του ένας-ένας τα πρόσωπα που είχε γνωρίσει και κάπως έμπαινε στο τούνελ, δεν ξέρω τι.
Και ότι αφού το έχει γυρίσει λίγο και το τρέιλερ για το προμόσιον, Και κάποιος τώρα παραγωγός συνεργάτης του είπε μην το κάνεις το σκοτεινό κάτω έτσι και τελικά πολλές φορές η εξωτερική μαθειά, όχι έτσι θα ήταν μέτρια ταινία αν τελειώνει έτσι, αλλά μπας οπτώσει το φινάλι του απογεώνει ακόμα περισσότερο. Αυτό
[00:18:17] Speaker B: είναι γνώρισμα μεγάλων σκηνοθετών του να πιάσουν μια κουβέντα από κάποιον άσχετο με την δημιουργική, την ουσιαστικά δημιουργική διαδικασία και να το εντάξουν. Θυμάμαι τον Τζέλι Λούις που έλεγε ότι κάποιος μου είπε γιατί δεν μπαινάς μέσα από το τζάμι για αυτή τη σκηνή και το έκανα και ήταν εξαιρετικό. Τι πιο βλόγο. Και επίσης θυμάμαι τον Δέιβιτ Μπόι στο βίντεο κλιπ του Λάζαρους που ο Λάζαρος, ο ίδιος δηλαδή ο Μπόι Επιστρέφει και κλείνεται μέσα σε μία ντουλάπα. Αυτό δεν ήταν του Μπόου η ιδέα. Κάποιος από το συνεργείο, ένας ηλεκτρολόγος το είπε.
Μήπως αυτό θα ήταν καλή ιδέα. Ο Μπόου τώρα έκανε το τελευταίο του βίντεο κλιπ στη ζωή του. Ήξερε ότι αυτό το πράγμα θα είναι επικίδιός του. Και πήρε την ιδέα του αγνώστου για τον επικίδιό του. Νομίζω ότι αυτό είναι γνώρισμα μεγάλου καλλιτέχνη. Όχι μόνο του ότι ιδέες γεννάς, αλλά και το τι ιδέες δικές σου πετάς χάριν μιας ιδέας ενός άλλου που έρχεται απ' έξω, αλλά κάτι βρίσκει, κάτι αγγίζει. Γι' αυτό, ας
[00:19:13] Speaker A: πούμε, μου έχει κάνει εντύπωση ότι πολλές φορές τα director's cut, ας πούμε, τα οποία έχουν και ένα θρύλο από πίσω τους, τα βλέπεις, είναι εξώ, έχω μισή ώρα παραπάνω.
Δεν είναι πάντα καλύτερα. Και λες, είναι η χειρότερη ταινία, ρε παιδιά, έτσι. Δηλαδή, είχανε δει και ο ταστόντιο που στην κόψαμε, ας πούμε. Ναι, ναι, ναι.
[00:19:28] Speaker B: Συμβα Πολλές φορές στο Midnight Express όταν προγραμματίζω ταινίες, έχω αυτό το πρόβλημα, να παίξω το Director's Cut ή το Theatrical. Ας πούμε, Bruce Brothers το Director's Cut είναι χάλια. Είναι μισή ώρα παραπάνω και η ταινία κρεμάει από παντού.
Είναι πιστεύεις δυσανάγνωστος ο Φελλήνη σήμερα για το
[00:19:50] Speaker A: σημερινό κοινό. Όχι καθόλου. Εντάξει το πολύ πολύ στην αρχή να νιώσει κανείς λίγο περίεργος που είναι υπλοκή, τι γίνεται κλπ. Αλλά θα το ξεπεράσει νομίζω αμέσως, θα το ξεπεράσει αμέσως. Δηλαδή είναι υπλοκή, τι γίνεται. Είναι τόσο βοητευτικό και τόσο όχι θολό και τόσο... ότι όλο αυτό που γίνεται ρε παιδί μου, ακόμα κι αν είναι ξέρω εγώ στον Τόλτσε Βήτα που είναι και πιο επεισόδιο, είναι τόσο οιτευτικά και τόσο μπαίνεις στα πλάνα και σε...
που δύσκολα δηλαδή να βαρεθείς ή να πεις τι γίνεται εδώ πέρα.
Τα χαζγίνεται και δεν είναι ότι γίνεται κάτι αντισνόητο.
Ναι
[00:20:29] Speaker B: και αυτό είναι ένα μεγάλο θέμα που πιστεύω ότι πολλοί κριτικοί κινηματογράφους δεν το καταλαβαίνουν.
Ότι είναι άλλο πράγμα η πραγματικότητα και άλλο πράγμα η πραγματικότητα μιας ταινίας. Και τι συμβαίνει μέσα στη πραγματικότητα μιας ταινίας.
Δηλαδή διαβάζω κάτι κριτικές ότι το σενάριο έχει προβλήματα γιατί αυτό το στοιχείο στην πλοκή είναι αναλυθοφανές. Μπούρδες. Who gives a fuck. Άνθρωποι που κάνουν σινεμά γελάνε με αυτές τις παρατηρήσεις. Το θέμα είναι...
κάτι να είναι αλεθοφανές μέσα στην πραγματικότητα που έχει δημιουργήσει η ταινία. Δεν είναι καθόλου αλεθοφανές, ας πούμε, ότι πετάει ο Μπαστρογιάννη. Όχι, προσθέτω.
Είναι απόλυτα αλεθοφανές.
[00:21:08] Speaker A: Εδώ δεν θα μπορούσε να του προσάψει ποτέ κανείς αυτή κάτι ωραίο, γιατί πρακτικά δεν είναι το σενάριό του βασισμένος σε μια πλοκή ότι να γίνει αυτό είναι αναμνήσεις, εμβόλυμα επεισόδια, όλα αυτά. Δηλαδή δεν μπορεί κανείς να του πει.
Είπες
[00:21:26] Speaker B: δύο λέξεις πριν που είπες «όχι θολώ» το οποίο Ξέρεις, να έχεις σουριαλισμό, συμβολισμό και να μην είναι αθολός, ο καθαρός συμβολισμός, δεν ξέρω, στο σινεμά υπάρχει σήμερα αυτό το πράγμα.
Δηλαδή οι περισσότερες ταινίες που βλέπω που ευαγγελίζονται ένα higher meaning και ανοιχτά φινάλε, ο εφιάλτης, το ανοιχτού φινάλε.
Και βλέπεις αυτό το πράγμα. Θολό συμβολισμό. Αφηρημένο συμβολισμό. Ούτως ώστε να έρθει μετά ο κριτικός ή ο θεατής στο facebook και να γράψει την αποψάρα του, χίλιες λέξεις. Ναι, ισχύει αυτό. Και να νιώσει ωραία που ανακάλυψε αυτός την αλήθεια της ταινίας και όχι ο άλλος. Γιατί έτσι η θολή που είναι η ταινία δίνει στον καθένα την αβάντα να γράψει τη δική του αλήθεια και να είναι και μέσα κιόλας. Δηλαδή είναι πιο γενναίος.
ως κοινοθέτης που φροντίζει πως συμβολισμός του
[00:22:25] Speaker A: να είναι καθαρός.
Και επίσης στα περιθωλούρας και μη, το ότι κάνει αυτός ο Ναμάμα Φελίνι δεν σημαίνει ότι μπορεί να το κάνει και ο καθένας. Δηλαδή, δεν είναι, οκ, πάμε γυρνάμε. Αυτό πρέπει να έχεις και τον άλογο ταλέντο, την αλόγη κλαίς να
[00:22:42] Speaker B: το κάνεις. Και το άνοιγμα.
Το άνοιγμα. Περισσότερο από το ταλέντο.
Περισσότερο από το ταλέντο. Το άνοιγμα. Να πεις εδώ είναι η ψυχούλα μου, την ανοίγω και την βγει. Αυτή η γενναιότητα.
[00:22:56] Speaker A: Και το μεγάλο για εμένα ερώτημα είναι ότι αυτό το σιναμά γινόταν τότε και δεν μπορεί να γίνει σήμερα έχει να κάνει με το ότι τότε ας πούμε υπήρχε ο Φελίνη ή όποιοι άλλοι ή ότι είναι η εποχή. Δηλαδή είναι πολύ μπέρδεμα τι από τα δύο ισχύει. Δηλαδή σήμερα δεν υπάρχει κάποιος Φελίνη ή δεν τον αφήνει η εποχή να υπάρξει.
[00:23:17] Speaker B: Γιατί ο Φελίνη σήμερα θα χρειαζότανε 40 εκατομμύρια, 5 εκατομμύρια δολάρια για να κάνει την ταινία πως θα την ήθελε.
Εδώ ο Κοντζάμ Κόπολα έκανε ταινία με δικά του λεφτά.
Θέλω να πω... ότι για τα πραγματικά δημιουργικά μυαλά σήμερα, η μόνη πόρτα που είναι ανοιχτή είναι ο τρόμος. Αν είσαι ταλαντούχος και δημιουργικός και γεμάτος φαντασία και θες να κάνεις σινεμά, ο τρόμος είναι η μόνη πόρτα που είναι ανοιχτή για σένα. Γιατί είναι φθηνές αυτές τις ταινίες. Δεν χρειάζονται πολλά λεφτά.
Το Obsession, τώρα που είναι νούμερο ένα στην Αμερική, στίχησε 750.000 δολάρια.
πιο φτηνό γιαπωνία ελληνική ταινία και έχει τσεπόσει γύρω στα 100, 100.000 δολάρια, 120, δεν ξέρω πόσα στην Αμερική τώρα. Ακριβώς γιατί ο κόσμος έχει σιχαθεί τα sequel, έχει σιχαθεί τη Marvel, έχει σιχαθεί την DC, έχει σιχαθεί τις ταινίες συνταγές και θέλει να δει κάτι το οποίο ας μην είναι και τέλειο ρε φίλε, ας μην είναι και σαφές, ας είναι και οθολό, αλλά ας είναι κάτι που να μην έχω ξαναδει. Εάν όμως δουλεύεις με μεγάλο καμβά, Εάν δηλαδή είσαι ένας Φελίνη, ένας Γιοντορόφσκι, ένας Κόπολα, το αποκάλυψε τώρα, πάντα είχε μεγάλο καμβάο ο Κόπολα, δεν είναι εποχή για να κάνεις σινεμά σήμερα.
Ακόμα και οι ευρωπαϊκές ταινίες και αυτές που βαρβεύονται στις σκάνες και στα μεγάλα φεστιβάλ των μεγάλων δημιουργών είναι δράματα δωματίου.
Δηλαδή και οι σπουδαίες ευρωπαϊκές νέες των τελευταίων ετών του χάνε και οι ταινίες. Είναι δράματα δωματίου.
Δεν πάει κάποιος... Το Σιράτα, ας πούμε, είναι μια εξαίρεση. Το Σιράτα είναι μια σπάνια περίπτωση που κάποιος έδωσε πολλά λεφτά σε έναν τύπο να κάνει το όραμά του. Ήταν πολλά λεφτά όμως. Για σήμερα ήταν πολλά λεφτά. Νομίζω στήγησε γύρω στα 20 εκατομμύρια η ταινία.
Αλλά αυτό είναι μια πολύ σπάνια εξαίρεση. Και οκ. Οι Ισπανοί είναι και λίγο μάγκες. Και πολιτικά το βλέπουμε αυτό και τα θέσεις τους απέναντι στα πράγματα είναι λίγο μάγκες οι Ισπανοί.
Αλλά ναι νομίζω ότι υπάρχει πρώτον αυτό το ζήτημα, τα λεφτά.
Υπάρχει δεύτερον το ζήτημα του ότι το γούστο και η αισθητική του κόσμου σήμερα ελέγχεται και ελέγχεται ασφυκτικά.
Παρατηρώ σχόλια στο facebook εννοίωτε για ταινίες και λέω τώρα ποιος τα γράφει αυτά ο παραγωγός της ταινίας πρέπει να είναι κάποιος δηλαδή τύπου σχόλια που μοιάζει να προέρχονται από τους τύπους που βάζουν λεφτά για να γίνει μια ταινία και όχι από αυτούς που τις κάθε δέκα τις βλέπουν έχει περάσει στον κόσμο ας πούμε το σκεπτικό των πολιεθνικών και όχι το σκεπτικό
[00:26:17] Speaker A: των συνεφήλ ή τον Μπιτών που έλεγες ότι πρέπει να βλέπουμε
[00:26:20] Speaker B: τις ενός συσκευές.
Φεύγουν αυτά εύκολα.
Δηλαδή πρέπει να ασχοληθείς πολύ σοβαρά με το σινέμα πλέον για να καταλάβεις ότι το σινέμα είναι κάτι άλλο από αυτό.
Λίγοι έχουν τέτοια θέληση ας πούμε.
Δεν εννοώ στην Ελλάδα, εννοώ γενικά. Στην Ελλάδα ίσως είμαστε και καλύτερα από την Αμερική ας πούμε ή άλλες χώρες. Από πλευράς
[00:26:45] Speaker A: αλέγχο εννοείς, από πλευράς τι, από πλευράς...
[00:26:47] Speaker B: Από πλευράς απειθαρχίας.
Η απειθαρχία είναι το πρόβλημα. Οι απειθαρχοί σώζουν πάντα τα πράγματα. Κάπου διάβασα ότι
[00:26:56] Speaker A: είχε δηλώσει ο Φελλήνη ότι στις βασικές αρετές που πρέπει να έχει ένας κοινοθέτης είναι η απειθαρχία, ας πούμε. Ε, προφανώς.
[00:27:03] Speaker B: Ναι. Αγαπημένη την έντου Φελλήνη αυτή για σένα το 8,5. Ναι.
Ναι. Εσένα.
Επειδή είπε σε σκηνή με το τρένο πλην, τώρα τελευταία νομίζω η Βιτελόνι είναι ο αγαπημένος μου Φελίνη. Μ' αρέσει πάρα πολύ αυτή η σκηνή στο τέλος, το τρένο, που χαιρετάει λίγο και τους παλιούς του φίλους και νιώθω ότι ο ίδιος ήταν σε ένα μεταβατικό στάδιο που όντως ήταν γιατί μετά το σινεμά του άλλαξε και νιώθω ότι και εγώ είμαι σε ένα μεταβατικό στάδιο σε αυτή την περίοδο της ζωής μου οπότε ναι ψηλοταυτίζομαι μάλλον αλλά ξέρεις ενώ άλλο μήνα θα είναι κάποιοι άλλοι ενώ άλλο μήνα θα είναι κάποιοι άλλοι.
[00:27:43] Speaker A: Ακόμα καλύτερα, ακόμα καλύτερα. Ωραία οπότε ας κλείσουμε συστήνοντας όσο πιο θερμά γίνεται να δει κανείς το 8,5 και γενικά να ανακαλύψει το Φελίνι αν τυχόν δεν τον είχε ανακαλύ Ναι,
[00:27:54] Speaker B: να το κάνετε, να το κάνετε. Ευχαριστώ πάρα πολύ που μας ακούσατε και μας υπομείνατε μέχρι τώρα.
και ακόμα και αν
[00:28:03] Speaker A: δεν είστε ποιητές είναι μια θαυμάσια ευκαιρία να γίνετε ποιητές βλέποντας Φελίνη και ένα σινεμά το οποίο είναι όπως θα έπρεπε να είναι το σινεμά παρότι ο κριτικός στην ταινία ανάμεσα στα διάφορα που λέει είναι ότι το σινεμά είναι 50 χρόνια πίσω από τις υπόλοιπες τέχνες αλλά όχι του Φελίνη δεν είναι ούτε κλασικό ούτε είναι νομίζω θα είναι πάντα 50 χρόνια μπροστά από που είμαστε.
[00:28:24] Speaker B: Τέλειο, ναι τέλειο συμφωνώ, συμφωνώ. Ευχαριστούμε πολύ
[00:28:27] Speaker A: μέχρι την επόμενη φορά.
Μέχρι την
